FEN BİLİMLERİ ÖĞRETİMİ DERGİSİ

Fen Eğitimi ve Araştırmaları Derneği Resmi Dergisi ISSN: 2148-2160

Araştırma ve Yayın Etiği

Yayın Etiği
Dergiye gönderilecek çalışmaların aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekir. Bu tür bir durum tespit edildiğinde çalışma yazara iade edilir.
Dergiye gönderilen makaleler öncelikle editör tarafından yazım kurallarına ve dergi makale kabul esaslarına uygunluk ve nitelik açısından ön incelemeden geçirilir. Bu aşamayı geçemeyen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Ön incelemeyi geçen çalışmalar editör tarafından iThenticate programına yüklenerek taranır. Makul kabul edilebilecek oranlara sahip olmayan çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Kabul edilebilir düzeydeki çalışmalar ise yazar bilgileri silindikten sonra ilgili alan editörüne yönlendirilir. Alan editörü çalışmayı içerik yönünden inceledikten sonra hakemlere gönderilmesi veya iade edilmesi yönünde karar alabilir.
Kongrelerde sunulmuş ve özeti basılmış olan çalışmaların tam metinleri dergiye kabul edilir. Tam metin halinde kongre kitapçığında basılan çalışmalar dergiye kabul edilmez. Bu durumda yazar(lar)ın beyanı esas alınır. Aksine bir durum tespit edilirse değerlendirme sürecinin hangi aşamasında olunduğuna bakılmaksızın çalışma iade edilir. Kongrelerde sunulan ve özet halinde basılan çalışmaların hangi kongrede sunulduğu makalenin ilk sayfasında dipnot olarak belirtilir. Bu tür başvurular da diğer makalelerle aynı değerlendirme sürecinden geçirilerek yayımlanır. Editör, ilgili alan editörü ve/veya hakem(ler) tarafından reddedilen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir.

Araştırma Etiği
Dergiye gönderilecek çalışmalarda yazarların ulusal ve uluslararası geçerli “etik kurallara” ve araştırma ve yayın etiğine uygun hareket etmeleri son derece önem taşımaktadır. TR Dizin 2020 tarama kriterlerinde yapılan değişikliklere dayalı olarak, dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izni (kurul adı, kurul değerlendirme tarihi, etik değerlendirme belgesi sayı numarası) alınması zorunluluğu getirilmiştir. Bu bağlamda dergiye 01.01.2020 tarihinden itibaren gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izin bilgilerinin yazarlar tarafından eksiksiz şekilde doldurulması gerekmektedir. Bu tarihten itibaren gönderilen ve etik kurul belgesi olmayan çalışmalar (TR Dizinin izin verdiği durumlar hariç) değerlendirmeye kabul edilmeyecektir.

Etik Kurul İzni alınmasını gerektiren durumlar;
· Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
· İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
· İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
· Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalardır.

- 2020 yılı öncesinde toplanan araştırma verileri kullanılmış makalelerden, verilerin 2020 yılı öncesinde toplandığını kanıtlamaları ve belgelendirmeleri koşuluyla,

- 2020 öncesi tamamlanan yüksek lisans/doktora çalışmalarından üretilmiş makalelerden (makalede ilk sayfada dipnot olarak belirtilmek koşuluyla), etik kurul belgesi talep edilmeyecektir. Ancak sadece verilerin 2020 öncesi toplandığına dair beyan yeterli olmayıp mutlaka kanıtlanmalı ve belgelendirilmelidir.

Yasal/Özel İzin Belgesi
Dergiye gönderilen çalışmalarda yasal anlamda veya özel izin gerektiren araştırmalar için gerekli izinlerin alındığı makalede yöntem bölümünde belirtilmelidir. Bu bağlamda;
· Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formu”nun alındığının belirtilmesi, çalışmanın veya örneklem grubun yaşının küçüklüğü veya özel durumu nedeniyle velilerden izin alınması gerektiği durumlarda “Veli Onam Formu”nun doldurulması gerekir.
· Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi: Etik Kurul izni (anket ya da ölçek uygulamayı gerektiren, görüşme ve gözlem içeren; doküman, ölçek, resim, fotoğraf, anket vb. gibi başkaları tarafından geliştirilen ve kullanım izni gerektiren çalışmalar, deneysel müdahale gerektiren çalışmalar) için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin alınması ve bunların makale içeriğinde (yöntem bölümünde) belirtilmesi gerekir.
· Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekir.

Dergiye gönderilen çalışmalarda “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmalı ve bu husus çalışmada “Etik İle İlgili Hususlar başlığı altında ifade edilmelidir. Ayrıca yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemelidir.

Etik kurallara uygunluk beyanı ve bu uygunluğu sağlama yazarların sorumluluğundadır. Dergi yönetimi veya hakemler etik hususlarla ilgili bilgi, belge vb. talep ettiğinde yazarlar bu istekleri karşılamakla yükümlüdür.